Giriş

Çekler, ticari hayatın vazgeçilmez ödeme araçları arasında yer almaktadır. Ancak zaman zaman karşılıksız çıkan çeklerle karşılaşmak, ticari ilişkilerde önemli sorunlara yol açabilmektedir. Peki, elinizdeki çek karşılıksız çıkarsa ve siz bu çeki ciro eden taraftaysanız, çek ceza davası açma hakkınız var mı?

Uygulamada, çoğu kez bir çek birden fazla tacir tarafından ciro edilmekte ve ödeme aracı olarak kullanılmaktadır. Çeki en son elinde bulunduran kişi (yetkili hamil), çekin ödeme tarihinde bankaya ibraz ederek tahsilat yapmaya çalışır. Ancak bazı durumlarda çek karşılıksız çıkabilmektedir. Bu durumda, çeki elinde bulunduran kişi, çeki kendisine veren önceki cirantaya başvurarak çek bedelini tahsil etmeye çalışmaktadır. Ticari ilişkilerin sıhhatli devamı amacıyla, çoğu kez çeki elinde bulunduran kişi, bir önceki cirantanın ödemesiyle karşılıksız çeki teslim ederek durumu çözer. Ancak cirantalar arasında bu silsile devam edebilse de, çeki karşılıksız bırakan asıl düzenleyici kişiden çek bedelini tahsil edebilmek için bazı hukuki yolların kullanılması gerekmektedir. Bu yollardan biri cebri icra yoluyla tahsil, diğeri ise çek ceza davası açarak çek düzenleyicisini yasal yaptırımla karşı karşıya bırakmaktır.

Çek Ceza Davası

Çek ceza davası, karşılıksız çek düzenleme suçunun oluşması halinde açılabilecek bir dava türüdür. Kural olarak, çek ceza davası, yetkili hamil tarafından, çekin karşılıksız çıktığının öğrenilmesinden itibaren 3 ay ve her halükarda 1 yıl içerisinde açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü sürelerdir; dolayısıyla sürelerin geçirilmesi halinde açılan davalar reddedilecektir.

Yukarıda belirtildiği gibi, çek ceza davası açma hakkı, kural olarak yetkili hamile, yani çeki bankaya ibraz eden kişiye tanınmıştır. Ancak ticari hayatta, karşılıksız çıkan bir çek, önceki cirantalara iade edilerek tahsil edilmeye çalışılabilir. Bu durumda, çeki tekrar eline alan önceki ciranta, kanun hükümlerine göre çek ceza davası açamaz ve karşılıksız çeki düzenleyen kişi hapis cezasıyla karşı karşıya kalmazdı. Ancak son dönem yargı kararlarıyla, önceki cirantalara da çek ceza davası açma hakkı tanınmıştır. Bu durumda düzgün ciro zinciri işlemiş bir çekte, çekin karşılıksız çıkmasından sonra çeki elinde bulunduran eski ciranta da çek ceza davası açabilecektir.

Üç Aylık Hak Düşürücü Süre Geçtikten Sonra Çek Ceza Davası Açılabilir mi?

Ödenmemiş bir çekin, cirantalar arasında el değiştirilerek tahsil edilmeye çalışılması sonucunda çek, önceki cirantaya üç aylık süre geçtikten sonra da ulaşabilmektedir. Bu durumda, önceki cirantanın dava açma hakkı bulunduğu gibi, dava açma süresi de çekin kendisine ulaştığı tarihten itibaren başlar. Çünkü önceki ciranta, çekin karşılıksız olduğunu bu tarihte öğrenmektedir. Ancak her halükarda, bir yıllık hak düşürücü sürenin geçmemiş olması gerekir.

Ceza Davası Süreci Nasıl İşliyor?

Eğer elinizde karşılıksız bir çek varsa, çek ceza davası açmak için kanundaki hak düşürücü süreler dikkate alınarak hareket etmeniz gerekir. Bu süreler, çekin yazıldığı tarihten itibaren veya çekin karşılıksız çıktığını öğrendiğiniz tarihten itibaren işlemeye başlar. Yasal süreler içerisinde başvuru yapılmazsa, dava açma hakkı kaybedilecektir.

Çekin size ulaştığı tarih de göz önünde bulundurularak, hukuki süreçlerin nasıl ilerleyeceği konusunda profesyonel bir danışmanlık almak oldukça önemlidir. Çünkü çek davalarında doğru zamanlama ve hukuki bilgi, haklarınızın korunmasında kritik rol oynar.